Elke nieuwjaarsspeech die ik heb mogen of moeten bijwonen had als begin de vaststelling dat 2016 een, zoals de Engelse koningin voor haar moeilijke jaar 1997 bestempelde: een annus horibilis.

Inderdaad ogen de beelden uit 2016 niet fraai, ze staan op ons netvlies gebrand: de vernielde stad Aleppo, de stroom ontheemde mensen op de vlucht, de aanslagen in Zaventem en Maelbeek, in Parijs en Cannes, in Berlijn, Istanboel en elders. Het vreemde komt dichtbij: kan ik nog ’s avonds het openbaar vervoer gebruiken in die onveilige stationsomgeving, mag ik nog de kortste weg door dat stadsparkje bewandelen. Ook op sociaal economisch gebied kijken we met argusogen naar de impact van de migratie op de tewerkstellingskansen van onze mensen, ervaren we een financiële onbeheersbare markt, die vreet aan de opbrengst van onze spaarcentjes.

In uitvergrote titels en headlines in geschreven en beeldmedia overstromen deze berichten ons met één enkel gevolg: Angst. Zorgen voor vrede en veiligheid, met massale inzet van kaki en blauw op straat is de hoofdbezorgdheid: vrede en veiligheid? Of veiligheid en vrede?

Het is een niet onbelangrijke keuze: moet veiligheid primeren om vrede te bewerkstelligen of voeren we een vredesbeleid, die de veiligheid duurzaam zal garanderen? Wanneer je vertrekt van een veiligheidsbenadering is er een kwaadaardige ‘tegen’partij met boosaardige intenties; er is kracht nodig om die andere partij af te slaan en te verslaan en vrede volgt wanneer dit gevecht is gewonnen. Een vredebenadering aanvaardt het aanwezige nog niet opgelost conflict maar zet in op een empathische, creatieve en geweldloze benadering, die vrede produceert om tot veiligheid te komen.

Het is aan de echte leidinggevenden om een keuze te maken tussen beide opties. Als ik de nationale en internationale politieke scene bekijk en het succes van populisme in mindere of meerdere vorm hanteren zij een veiligheidbenadering: Wij, uw leiders aanvaarden uw angstgevoelens, wij cultiveren ze, want we maken u op die manier volkomen afhankelijk van ons leiderschap om een antwoord te geven op uw vraag naar veiligheid en wij zullen maximale letterlijke en virtueel muren rond u bouwen, zodat het veiligheidsgevoel dat je dacht vroeger te hebben gehad behouden blijft. Wij houden de boze krachten rondom u buiten.

De voorbeelden van deze uitgangshouding zijn te talrijk om op te noemen (ik denk o.m. aan de Brexit), maar ik kan niet anders dan twee actuele - ik zou zeggen - prototypes nemen om aan te geven hoe ingrijpend deze keuze voor een samenleving is. Hoe kan het anders: de uitspraken en intussen handelingen van de nieuw-verkozen Amerikaanse president Trump en de democratisch populistische uitspraken van leidinggevenden in wat vandaag de grootste Vlaamse politieke formatie is.

Kijkend naar Amerika. Het geld dat gespendeerd werd voor een betaalde basis-gezondheidszorg moet gerecupereerd om andere projecten te financieren. De veiligheid op scholen en universiteitscampussen en ook op straat kan enkel gegarandeerd worden als onze kinderen, jongeren en volwassenen gewapend het huis verlaten. Een veilige muur voor het behoud van eigen welstand zal gerealiseerd worden door protectionistische economische maatregelen en wederkerige handelsverdragen moeten opgezegd worden. Bedrijven die in het buitenland willen investeren, verliezen ondersteuningsmaatregelen voor hun bedrijven in het eigen land.

Zonder de Mexicaanse muur en de discriminerende uitspraken over bevolkingsgroepen op basis van geslacht, ras en levensbeschouwelijk overtuigingen te vergeten. De boodschap is simpel: bange, blanke, midden-classman: ik onderschrijf en voed uw onveiligheidsgevoel, want anders waren deze maatregelen niet nodig. Ik draag zorg voor u. Kijken we nu eens naar recente uitspraken van onze coalitiepartner (inderdaad iets subtieler dan het Amerikaanse voorbeeld, maar niet minder indringend).

Stigmatiserend en culpabiliserende uitspraken over kansarme groepen: zieken, werklozen, armen … eigen schuld, ze settelen zich, ze willen niet, ze profiteren. Discriminerende uitspraken over ganse bevolkingsgroepen: moslims dansen op het succes van de aanslagen. Zelfs hard bevochten grondwettelijke vrijheden moeten op de schop, zie de beperkingen, die Peter De Roover (met steun van zijn grote roerganger) wil aanbrengen aan het recht op de vrije meningsuiting, één van de meest fundamentele grondrechten. Een beperking van dit grondrecht is historisch steeds een van de eerste ingrepen in het beleid van dictators (zie wat Edugan in Turkije doet).

Ik verwees al naar het Kaki en blauw op straat, in onze shoppincentra, op onze kerstmarkten, op onze kermissen … Maar eenzelfde strategie wordt gehanteerd op een meer subtiele wijze en ik maak een niet onverwachts sprong naar een terrein dat mij nog steeds dierbaar is het onderwijs. In het euforisch discours van NV.A bij de mededeling dat die gevraagde hervorming er niet komt, werd een gelijkaardig veiligheiddiscours gehanteerd tegen de ANGST die her en der werd verwoord: leerkrachten die opkeken tegen verandering, angst voor nivellering van onze opleidingen, angst voor de confrontatie van onze zogn. eliteleerlingen met meer kwetsbare jongeren … Wij (h) en erkennen uw angst, wees gerust: wij bouwen een muur rond wat er nu is, je mag in je beschermde cocoon blijven. Dat men hiermee niet wenst in te gaan in de zoektocht naar antwoorden op de huidige knelpunten: ongekwalificeerde uitstroom, gebrek aan uitdagingen naar excelleren, correcte studieoriëntering van leerlingen,, tekorten aan instroom naar technische opleidingen enz…

De keuze naar een beleid gebaseerd op angst en beantwoord met extreme veiligheidstargets ondergraaft een solidaire warme samenleving omdat ze van ieder ander een potentiële vijand maakt.

Is er een andere weg? Ik en CD&V geloven in het alternatief: de zgn. vredesbenadering, niet uit naïviteit, maar vanuit een diepste innerlijke overtuiging. Wij geloven - en het woord geloven is bewust gekozen - in al zijn betekenissen. Samen, het WIJ denken, kunnen we een omgeving helpen creëren, waar mensen uit die beslotenheid van de Angst zelf kunnen treden of kunnen gehaald worden door geëngageerde medemensen. Elkaar willen ontmoeten, elkaar willen kennen, elkaar willen nabij zijn, elkaar willen ondersteunen, er zijn voor anderen. In de meest nabije omgeving van gezin en familie, van buurt, van werkomgeving of verder van regio, van land, van wereld (Noord-Zuid).

Wij kunnen dat. Yes we can. Wir schaffen das. Wij willen daar zelf elk onze rol in opnemen en vragen een overheid om dit te helpen waar maken. Ik ben een zestiger gebleven in hart en nieren en dus gegrepen door de uitspreek van J.F. Kennedy bij zijn inauguratie: Kijk niet naar wat het land kan doen voor u, maar jij voor je land. Of vindend in de diepere inspiratie van mijn evangelisch referentiekader; veel talenten heb ik je gegevens, je mag ze niet voor jezelf houden, zet ze in voor de ander, voor de samenleving. Ik zal je aan het einde vragen wat je met die gekregen talenten hebt gedaan.

Laat ons onze ogen richten op de warme, positieve dingen, die elke dag opnieuw gebeuren: de inzet van zoveel vrijwilligers in onze verenigingen, onze onderwijs en verzorgingsinstellingen, in onze armoedebewegingen e.a. In Gent hebben de buurtbewoners geprotesteerd tegen de verplichte herlocalisatie van vluchtelingen naar Wallonië: dit kan je hen niet aandoen, net nu we ze bij ons een plaats hebben gegeven.

Het niet echt niet moeilijk, het is gemakkelijk, luister naar Toon Hermans: Hoop. Deze inzet voor een warme leefgemeenschap hier in uw omgeving, in uw stad wens ik u allen van harte toe.

Lees de reacties ()
Lees de reacties () Verberg reacties

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.